بررسی تطبیقی داوری‌ در فقه و حقوق ایران

بررسی تطبیقی داوری‌ در فقه و حقوق ایران

داوری در حقوق ایران
مبانی فقهی داوری
بررسی داوری در فقه امامیه
بررسی داوری در فقه اهل سنت
شرایط و صفات داوری در حقوق داخلی ایران
تطبیق داوری در فقه و حقوق
پایان نامه داوری در حقوق داخلی ایران
پایان نامه مبانی فقهی داوری

رفتن به سایت اصلی

دانلود پایان نامه کارشناسی ارشد رشته حقوق -گرایش حقوق خصوصی

بررسی تطبیقی داوری در فقه و حقوق

 

 

 

 

 

 

 

چکیده:

پیدایش داوری برای جامعه های انسانی امری ضروری و اجتناب ناپذیر است و عقل بشر ضرورت آن را به خوبی درک می کند چرا که زندگی انسان –به هر دلیلی –زندگی اجتماعی است و نیازهای گوناگون انسان در سایه اجتماع و تعاون و همکاری برآورده می شود و لازمه زندگی اجتماعی ، وجود برخوردها و اصطکاک میان منافع و خواسته های افراد جامعه و تعدی و تجاوز به حقوق یکدیگر است .  که یکی از مسالمترین راه حل این مناقشات می تواند نهاد داوری باشد.

 

 حل اختلاف از طریق داوری سابقه شرعی نیز دارد و در قرآن کریم و سنت ائمه معصومین نیز به رفع اختلافات از این طریق تصریح و تاکید شده است. جواز و نفوذ داوری که در حقوق اسلامی تحت عنوان قضاوت تحکیمی مطرح می شود در درحه اول مستند به آیه شریفه «وان خِفتم شقاقَ بینِهِما فابعَثوا حَکماً من اهله و حکما من اهلها»(نساء، 35) مفاد آیه موید جواز و نفوذ داوری در اختلافات خانوادگی است که با الغای خصوصیت می توان آن را به اختلافات مشابه تسری داد. از سوی دیگر روایات متعددی در تجویز و تنفیذ داوری وجود دارد.در این پایان نامه سعی شده به بررسی موضوعی داوری در حقوق جمهوری اسلامی ایران پرداخته شود و از منظر حقوق فقه امامیه و عامه به طور اخص مورد بررسی و تطبیق قرار گیرد. البته مواد بعدی در شرح تشریفات و شرایط داوری و چگونگی ارجاع به داوری و موارد ابطال رای داور و مسائل دیگر به صورت مبسوط توضیح داده است. 

 

 

 

کلید واژه ها:

داوری

قضاوت تحکیمی

مصادیق داوری

ضمانت اجرای داوری

 

 

 

 

 

مقدمه

داوری از شیوه‌های پرسابقه در حل اختلافات انسان‌هاست. تحولات گسترده همانند بسیاری از موضوعات فرهنگی و اجتماعی داوری را احاطه کرده است. داوری در پژوهش‌های فقهی، عموماً بر محور شناخت و قطع نظر از تحولات در مسائل داوری انجام یافته است. این نوشتار بر آن است که نگاهی کلی و گذرا به آن تحولات داشته باشد، و بایستگی نوپژوهی را با رویکرد به ماهیت روزآمد داوری اعلام دارد.اختلاف و کشمکش، از اولین پدیده‌ها و پی‌آمدهای زندگی گروهی و جمعی انسان‌هاست. تفاوت استعدادها و توانمندی‌های انسان‌ها از یک سو و غرایز برتری‌جویی برخی افراد و سلطه‌طلبی آن‌ها از سوی دیگر، بستر مشاجرات را در زندگی اجتماعی فراهم می‌سازد. پیدایش نزاع و اختلاف، اگرچه در ابتدا ناخواسته و در مواردی طبیعی است، اما حل اختلاف امری مطلوب و مورد خواست باطنی عموم انسان‌هاست.

 

در عرصه اختلاف، آنچه مورد جدال واقع می شود، سرنوشت حق و برخورداری است، و هریک از افراد طرف نزاع، آن حق و امتیاز را از آنِ خویش دانسته و دیگری را غاصب حق می‌داند، اما در این‌که مسئله باید حل شود، اختلافی نیست. افراد، گروه‌ها، کشورها، و کسانی که در اطراف اختلاف و درگیری‌ها قرار گرفته‌اند، در خاتمه نزاع و برون‌رفت از اختلاف به‌وجودآمده اتفاق نظر دارند. حل اختلافات همانند تمامی مسائل بشری می تواند قانون‌مند و براساس نظام انجام پذیرد.

کاوش و ارزیابی شیوه‌های منطقی حل اختلاف، نخستین گام در جهت حل اختلاف به‌شمار می‌رود. آنچه در شیوه‌های حل اختلاف باید مورد توجه قرار گیرد، سرعت پایان دادن به اختلاف است، زیرا آثار ، ویرانی‌ها، ناامنی‌ها و اضطرابی که شروع جنگ و نزاع به همراه دارد، در ادامه جنگ و اختلاف بیش‌تر می شود. چنانچه اضطراب و ناامنی تداوم یابد، آثار ویرانگری بر روان انسان، آرامش و امنیت فکری، ذهنی جامعه خواهد گذاشت. این پی‌آمدهای نامطلوب و گسترده، همواره بیش از پیش متفکران و دانشوران را به جست‌وجوی شیوه‌های کارآمد حل اختلاف واداشته است. مسئله داوری و حل اختلاف در متن دین ، با روش‌های صلح‌آمیز نیز تأکید شده است.

 

برآمد تلاش عقلانی در وضع قوانین حقوقی با هدف حل مخاصمات و رفع منازعات جلوه‌گر گردیده است. تشکیل دادگاه‌های قضایی و ایجاد هیئت‌های داوری در سطوح مختلف، از اساسی‌ترین راه‌کارهای بشری با هدف برطرف نمودن نزاع و اختلافات است.

حکمیت از نظر دانش فقه (احکام شریعت) در جایگاهِ قضاوت و شئون حکومت تلقّی شده و با همان روی‌کرد خاص، مورد تحقیق و بررسی قرار گرفته است. تحقیقات فقهی انجام‌یافته تاکنون بر محور حکمیت از جامعیت خوبی برخوردار بوده است، البته پژوهش‌های فقهی، با همه امتیازات علمی که دارد، عموماً در فضای تاریخی موضوعات و گاهی با توجه به ظرف جغرافیایی آن‌ها شکل می‌گیرد. دور بودن و فاصله حوزه‌های فکری، پژوهشی در مقوله‌های دینی، از ماهیت فعلی برخی موضوعات، باعث جدایی محققان از ماهیت و شرایط کنونی برخی موضوعات شده و سبب گردیده است پژوهش در این‌گونه موضوعات با پیشینه موجود در بستر تاریخی محصور بماند و تغییرات و تطوّرات آن‌ها از ذهن و اندیشه محققان و اثر تحقیق دور بماند. این نوشتار با نظر به بایستگی نگاهی نو به حکمیت در کاوش‌های فقهی، حقوقی نگارش یافته است. نگاهی نو، متوقف بر شناخت ماهیت دقیق فعلی موضوع، و تطوّرات پدیدآمده در موضوع داوری است. از این رو شناخت داوری در مرحله نخست، تحولات آن در مرحله بعد و در نهایت نوپژوهی نسبت به داوری بررسی می شود.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست

مقدمه 1

الف) بیان مسئله 3

ب) ضرورت انجام تحقیق 4

ج) اهداف تحقیق 5

چ) سوالات تحقیق 5

هـ) فرضیه های تحقیق 6

د) روش تحقیق 7

و) مرور ادبیات و سوابق مربوطه 7

ه) ساختار تحقیق 8

 

فصل اول: کلیات 9

مفهوم، سیر تاریخی، مستندات و محاسن و معایب داوری 10

مبحث اول: مفهوم داوری 10

     گفتار اول: مفهوم لغوی داوری 10

     گفتار دوم: مفهوم اصطلاحی داوری 12

          بند اول: مفهوم داوری از نظر فقه عامه و امامیه 12

          بند دوم: مفهوم داوری در حقوق ایران 13

مبحث دوم: سیر تاریخی داوری در فقه و حقوق 15

     گفتار اول: سیر تاریخی داوری در فقه 15

     گفتار دوم: سیر تاریخی داوری در حقوق ایران 18

مبحث سوم: مستندات داوری 20

     گفتار اول: مستندات داوری در فقه عامه و امامیه 20

     گفتار دوم: مستندات داوری در حقوق ایران 24

مبحث چهارم: محسان و معایب داوری 28

     گفتار اول: محاسن داوری 28

     گفتار دوم: معایب داوری 30

 

فصل دوم: شرایط و صفات داور و داوری از منظر فقه و حقوق 35

مبحث اول: شرایط و صفات داور 36

     گفتار اول: شرایط و سفات داور از نظر فقه عامه و امامیه 36

          بند اول: صفات مختص داوران 38

          بند دوم: بلوغ 39

          بند سوم: عقل 41

          بند چهارم ایمان 41

          بند پنجم: عدالت 46

          بند ششم: علم 51

          بند هفتم: اجتهاد 56

          بند هشتم: ذکورت 58

          بند نهم: کتابت 62

          بند دهم: طهارت مولد 62

          بند یازدهم: اعلم بودن در بلد 62

          بند دوازدهم: بصر 63

     گفتار دوم: شرایط و صفات داور در حقوق ایران 63

          بند اول: شرایط داور 64

          بند دوم: ممنوعیت های داور 64

مبحث دوم: شرایط داوری 65

     گفتار اول: شرایط داوری از نظر فقه 65

     گفتار دوم: شرایط داوری در حقوق 70

          بند اول: قرارداد و موافقت نامه داوری 70

          بند دوم: عدم توافق طرفین در تعیین داور 70

          بند سوم: عدم توافق طرفین در تعیین جانشین داور متوفی، محجور یا مستعفی 71

 

فصل سوم: مرجع، رسیدگی، ابلاغ و اجرای رأی داوری 72

مبحث اول: مرجع داوری 73

     گفتار اول: مرجع داوری از نظر فقه عامه و امامیه 74

     گفتار دوم: مرجع داوری در حقوق ایران 74

          بند اول: واگذاری صریح طرفین 74

          بند دوم: چگونگی تعیین داور 75

          بند سوم: تعیین داور توسط اصحاب دعوا 75

          بند چهارم: تعیین داور توسط شخص ثالث 76

          بند پنجم: تعیین داور توسط دادگاه 78

          بند ششم: تعیین جانشین داور ممتنع 78

          بند هفتم: خودداری شخص ثالث از تعیین داور 79

          بند هشتم: تعیین داور به قید قرعه توسط دادگاه 79

مبحث دوم: رسیدگی و صدور رای داوری 81

     گفتار اول: رسیدگی داوری 81

     گفتار دوم: صدور رای توسط داور 82

          بند اول: اعتراض به رای داور 84

مبحث سوم: ابلاغ رای داور و اجرای آن 87

     گفتار اول: ابلاغ رای  داور 87

          بند اول: آثار رای 87

          بند دوم: بررسی توان اثباتی 88

          بند سوم: فراغ داور 88

          بند چهارم: توان اجرایی 89

     گفتار دوم: اجرای رای داور 89

 

فصل چهارم: بطلان و زوال داوری 91

مبحث اول: بطلان و زوال داوری 92

     گفتار اول: بطلان داوری 92

     گفتار دوم: زوال داوری 93

          بند اول: توافق طرفین بر لغو داوری 93

          بند دوم: فوت یا حجر یکی از طرفین 93

          بند سوم: عدم تمایل داور به رسیدگی یا عدم امکان نظر برای داور 94

          بند چهارم: عدم صدور رای در مدت تعیین شده برای داوری 94

          بند پنجم: صدور حکم به بطلان رای داور 94

          بند ششم: زوال دعوا 94

          بند هفتم: انتقال موضوع داوری 95

نتیجه گیری 96

منابع 100

 

پاورپوینت فصل چهارم کتاب سازمانها: سیستمهای عقلایی، طبیعی و باز تألیف ریچارد اسکات ترجمه دکتر حسن ميرزائي اهرنجاني

پاورپوینت فصل چهارم کتاب سازمانها: سیستمهای عقلایی، طبیعی و باز تألیف ریچارد اسکات ترجمه دکتر حسن ميرزائي اهرنجاني کلمات کلیدی : پاورپوینت فصل چهارم کتاب سازمانها: سیستمهای عقلایی، طبیعی و باز ریچارد اسکات ترجمه دکتر حسن ميرزائي اهرنجاني با موضوع…

مقایسه جایگزینی ریز شمع به جای شمع در سیستم خاک ریز مسلح شده به وسیله ژئوسنتتیک و شمع

مقایسه جایگزینی ریز شمع به جای شمع در سیستم خاک ریز مسلح شده به وسیله ژئوسنتتیک و شمع شمع ریز شمع ژئوسنتتیک خاک های سست خاک های مسئله دار سیستم خاکریز مسلح شده کاربرد ریز شمع در سیستم خاکریز مسلح…

چارچوب نظری و پیشینه پژوهش هوش سازمانی

چارچوب نظری و پیشینه پژوهش هوش سازمانی کلمات کلیدی : فصل دوم پایان نامه هوش سازمانی مبانی نظری هوش سازمانی پیشینه تحقیق هوش سازمانی پیشینه داخلی هوش سازمانی پیشینه خارجی هوش سازمانی پیشینه پژوهش هوش سازمانی پیشینه نظری هوش سازمانی…

بررسی اثرات نانو تکنولوژی بر روی ساخت ابزار برش

بررسی اثرات نانو تکنولوژی بر روی ساخت ابزار برش ابزار برش نانو پوشش نانو تکنولوژی اثرات نانو تکنولوژی بر روی ساخت ابزار برش دانلود پایان نامه کارشناسی ارشد مهندسی مکانیک دانلود پایان نامه کارشناسی ارشد مکانیک دانلود پایان نامه سیستم…

مبانی نظری و پیشینه تحقیق هویت شغلی و حرفه ای 87 صفحه

مبانی نظری و پیشینه تحقیق هویت شغلی و حرفه ای 87 صفحه کلمات کلیدی : مبانی نظری هویت شغلی پیشینه تحقیق هویت شغلی پیشینه داخلی هویت شغلی پیشینه خارجی هویت شغلی پیشینه پژوهش هویت شغلی چارچوب نظری هویت شغلی فصل…

بررسی رويکرد حقوق ايران و فقه اماميه به تفويض حق طلاق و ذکر آراء و اقوال مذاهب چهارگانه فقهی عامّه و حقوق مصر

بررسی رويکرد حقوق ايران و فقه اماميه به تفويض حق طلاق و ذکر آراء و اقوال مذاهب چهارگانه فقهی عامّه و حقوق مصر تفویض در طلاق به زوجه تفویض حق طلاق به زن تفویض حق طلاق وکالت زوجه در طلاق…

مبانی نظری و پیشینه تحقیق فرسودگی شغلی

مبانی نظری و پیشینه تحقیق فرسودگی شغلی پیشینه فرسودگی شغلی تاریخچه فرسودگی شغلی پیشینه تحقیق فرسودگی شغلی پیشینه پژوهشی فرسودگی شغلی مبانی نظری فرسودگی شغلی چارچوب نظری فرسودگی شغلی ادبیات نظری فرسودگی شغلی فصل دوم پایان نامه فرسودگی شغلی مبانی…

پروژه کارشناسی رشته محیط زیست و بهداشت محیط با عنوان نیروگاه های حرارتی و اثرات زیست محیطی آنها

پروژه کارشناسی رشته محیط زیست و بهداشت محیط با عنوان نیروگاه های حرارتی و اثرات زیست محیطی آنها آلاینده ها نیروگاه های حرارتی آلودگی های نیروگاه تصفیه پساب نیروگاه ها اثرات زیست محیطی نیروگاه های حرارتی خرید پروژه کارشناسی رشته…

الزامات و شاخصهای توسعه شهری پایدار و نقش برنامه ریزان شهری در این عصر

الزامات و شاخصهای توسعه شهری پایدار و نقش برنامه ریزان شهری در این عصر شهر پایدار توسعه پایدار شهر اکولوژیک توسعه شهری پایدار محیط زیست شهری توسعه پایدار شهری دانلود پایان نامه مدیریت و برنامه ریزی شهری دانلود پایان نامه…

مبانی نظری و پیشینه تحقیق داده کاوی 64 صفحه

مبانی نظری و پیشینه تحقیق داده کاوی 64 صفحه کلمات کلیدی : مبانی نظری داده کاوی دانلود مبانی نظری داده کاوی پیشینه تحقیق در مورد داده کاوی مبانی نظری در مورد داده کاوی دانلود پیشینه تحقیق داده کاوی ادبیات نظری…

بررسی اقوال و ادله قائلین به وجوب تعیینی و تخییری نماز جمعه از دیدگاه فقهای امامیه

بررسی اقوال و ادله قائلین به وجوب تعیینی و تخییری نماز جمعه از دیدگاه فقهای امامیه کلمات کلیدی : وجوب نماز جمعه در قرآن وجوب نماز جمعه در زمان غیبت وجوب تخییری نماز جمعه وجوب تعیینی نماز جمعه ادله وجوب…

ادبیات نظری و پیشینه تجربی احساس تنهایی و دیدگاه های آن

ادبیات نظری و پیشینه تجربی احساس تنهایی و دیدگاه های آن کلمات کلیدی : فصل دوم پایان نامه احساس تنهایی و دیدگاه های آن مبانی نظری احساس تنهایی و دیدگاه های آن پیشینه تحقیق احساس تنهایی و دیدگاه های آن…

پیشینه امنیت در محاسبات ابری و روشهای ورودی تکی

پیشینه امنیت در محاسبات ابری و روشهای ورودی تکی پیشینه امنیت در محاسبات ابری پیشینه امنیت روشهای ورودی تکی مبانی نظری امنیت در محاسبات ابری مبانی نظری امنیت روشهای ورودی تکی مبانی نظری امنیت اطلاعات در رایانش ابری مبانی نظری…

چارچوب نظری و پیشینه پژوهش اجرای مدیریت دانش در بانک

چارچوب نظری و پیشینه پژوهش اجرای مدیریت دانش در بانک مبانی نظری اجرای مدیریت دانش دانلود مبانی نظری اجرای مدیریت دانش پیشینه تحقیق اجرای مدیریت دانش ادبیات نظری اجرای مدیریت دانش فصل دوم پایان نامه اجرای مدیریت دانش مبانی نظری…

مبانی نظری و پیشینه تحقیق سرسختی

مبانی نظری و پیشینه تحقیق سرسختی مبانی نظری سرسختی ادبیات نظری سرسختی چارچوب نظری سرسختی فصل دوم پایان نامه سرسختی دانلود مبانی نظری سرسختی پیشینه سرسختی پیشینه تحقیق سرسختی پیشینه داخلی سرسختی پیشینه خارجی سرسختی پیشینه پژوهش سرسختی پیشینه نظری…

مبانی نظری و پیشینه تحقیق چرخه وجه نقد و قیمت سهام

مبانی نظری و پیشینه تحقیق چرخه وجه نقد و قیمت سهام مبانی نظری و پیشینه تحقیق گردش وجه نقد و قیمت سهام تحقیق گردش وجه نقد و قیمت سهام گردش وجه نقد و قیمت سهام مبانی نظری و پیشینه تحقیق…

رابطه پیشرفت تحصیلی فرزندان و تعامل عاطفی خانواده

رابطه پیشرفت تحصیلی فرزندان و تعامل عاطفی خانواده روابط عاطفی خانواده پیشرفت تحصیلی فرزندان دانلود مقالات رشته روانشناسی دانلود مقالات روانشناسی دانلود مقاله رابطه پیشرفت تحصیلی فرزندان و تعامل عاطفی خانواده دانلود مقاله تاثیر روابط عاطفی خانواده بر پیشرفت تحصیلی…

تاثیرات استراتژی مدیریت علمی روی اجرای سازمانی: یك مكمل برای بر پایه تئوری

تاثیرات استراتژی مدیریت علمی روی اجرای سازمانی: یك مكمل برای بر پایه تئوری تئوریهای مكمل استراتژیهای KM اجرای سازمانی استراتژی مدیریت علمی دانلود مقالات رشته مدیریت تاثیرات استراتژی مدیریت علمی روی اجرای سازمانی روابط بین استراتژیهای KM و اجرای سازمانی…

پاورپوینت تغذیه ورزشی

پاورپوینت تغذیه ورزشی کلمات کلیدی : پاورپوینت تغذیه ورزشی تغذیه ورزشی تحقیق تغذیه ورزشی مقاله تغذیه ورزشی بررسی تغذیه ورزشی تقسیم بندی مواد غذایی شش مادۀ مغذی اصلی کربوهیدرات مواد معدنی رژیم غذایی ورزشکاران انرژی مورد نیاز ورزشکاران هفت قانون…

پروپوزال ارزیابی فرآیند ثبت الکترونیکی اسناد در دفاتر اسناد رسمی

پروپوزال ارزیابی فرآیند ثبت الکترونیکی اسناد در دفاتر اسناد رسمی کلمات کلیدی : پروپوزال ثبت اسناد اسناد الکترونیکی در ایران آثار حقوقی اسناد الکترونیکی تبیین مولفه های اسناد الکترونیکی اعتبار امضا و اسناد الکترونیکی پروپوزال روند ثبت الکترونیکی اسناد ثبت…

پاورپوینت آشنایی با برنامه ریزی حمل و نقل

پاورپوینت آشنایی با برنامه ریزی حمل و نقل پاورپوینت آشنایی با برنامه ریزی حمل و نقل برنامه ریزی حمل و نقل عوامل موثر در تغییر سیستم های حمل و نقل بخش های مختلف حمل و نقل سیستم های حمل و…

پرسشنامه بررسی نگرش کارکنان در خصوص رابطه بین مشارکت کاربران و موفقیت سیستم های اطلاعاتی

پرسشنامه بررسی نگرش کارکنان در خصوص رابطه بین مشارکت کاربران و موفقیت سیستم های اطلاعاتی پرسشنامه نگرش کارکنان پرسشنامه مشارکت کاربران پرسشنامه موفقیت سیستم های اطلاعاتی پرسشنامه رابطه بین مشارکت کاربران و موفقیت سیستم های اطلاعاتی رفتن به سایت اصلی…

مبانی نظری و پیشینه تحقیق نظریه های تعصب 59 صفحه

مبانی نظری و پیشینه تحقیق نظریه های تعصب 59 صفحه کلمات کلیدی : مبانی نظری تعصب پیشینه تحقیق تعصب فصل دوم پایان نامه نظریه های تعصب مبانی نظری نظریه های تعصب پیشینه تحقیق نظریه های تعصب پیشینه داخلی نظریه های…

تاثیر تنبیه در آموزش و یادگیری دانش آموزان

تاثیر تنبیه در آموزش و یادگیری دانش آموزان تنبیه، تنبیه بدنی، آموزش، یادگیری، دانش آموزان رفتن به سایت اصلی چکیده بی گمان، تنبیه بدنی از جمله موضوعات مهم مربوط به نظام آموزشی جامعه ی ما محسوب می شود، که از…

پرسشنامه بررسی رابطه سرمایه اجتماعی و ابعاد آن با مدیریت دانش در بانک

پرسشنامه بررسی رابطه سرمایه اجتماعی و ابعاد آن با مدیریت دانش در بانک پرسشنامه مدیریت دانش پرسشنامه سرمایه اجتماعی پرسشنامه سنجش سرمایه اجتماعی پرسشنامه ارزیابی فرایندهای مدیریت دانش پرسشنامه تاثیر سرمایه اجتماعی بر مدیریت دانش پرسشنامه رابطه سرمایه اجتماعی و…

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *